تبلیغات
مهدی لام رد بر سینه ی ما زد - آموزش تواشیح فصل دوم
 
مهدی لام رد بر سینه ی ما زد
با ابراز تاسف از فاجعه زلزله اخیر،با بازماندگان این حادثه تلخ، همدردی نموده و برای بازماندگان، صبر آرزومندیم.
درباره وبلاگ


این وبلاگ به این قصد ساخته شده است که به تأسّی از شهرستان خرامه ( که معروف است به شهر عفاف و حجاب و شهر حضرت فاطمه) جوانان لامردی عاشق یوسف زهرا هم دوست دارند در کنار نام شهرشان ( لامرد ) نام مهدی آورده شود وشهر ما هم مثل شهر خرامه ( معروف به دلدادگان به امام مهدی (عج) شود.اگر دوست داشتیداز حال و احوال گروه تواشیح هم با خبر باشید می توانید به قسمت زندگینامه مراجعه فرمایید.

مدیر وبلاگ : علیرضا پور
نظرسنجی
به راستی چه قدر برای ظهور حضرت خود را مهیا کرده ای؟





انواع موشحات از حیث شعری : الف : اشتراك وزن اقفال و ابیات و عدم تشخیص دقیق آنها ب : تفاوت شدید بین وزن اقفال و ابیات و واضح بودن آن برای مستمع ج: مطابق اوزان عروضی معروف و متداول شعر عرب د : عدم وجود وزنی مشخص و از هم پاشیدگی كلمات به شكلی غریب كه صحت و سقم آن ناپیداست كه با شیوه آهنگسازی جبران می شود . ه ـ علیرغم عدم رعایت دقیق اعراب ( كشیدن حركات كوتاه بیش از حد لازم ، یا ساكن كردن متحرك و حركت دادن ساكن ) معنا را می رساند و برای مستمع مفهوم است گرچه در این نوع ممكن است (وشّاح) بر كلمه ای بی معنی مكث كند یا آنرا بكشد تا برای وی به منزله عصایی باشد كه به آن تكیه كند .

تعریف لحنی موشحات :

همانگونه كه اشاره شد موشحات دو تعریف دارد ، یكی از حیث قالب شعری (گذشت) و دیگری از حیث نغمات و لحن . و اینكه عموماً موشحات ریتمیك هستند و به عبارتی با وزن (ضرب) همراه هستند كه ویژه آنها ادا می شوند و اغلب از اوزان 8/10 سماعی ثقیل ،4/4 (وحده كبیره) ، 4/2 (وحده صغیره) ، 4/8 (مصمودی) ، 8/7 (دور هندی ) و (نوخت) ،4/3 (والس) ، 8/6 (دارج) . در موشحات استفاده می شود .

یك موشح سنتی عربی از چهار ركن اصلی تقسیم می شود : 1ـ (بدنیه اول) *كه عبارت است از یك ملودی ثابت و محوری با یكی از مقامهای عربی كه توسط كر ادا می شود .

2ـ (بدنیه دوم) تكرار همان ملودی با كلمات و اشعار جدید .

 3ـ (خانه) یك یا چند ملودی جدید است كه از حیث مقام و احیاناً ریتم با ملودی اول فرق دارد معمولاً با پردة صوتی بالا ادا می شود و اصولاً بین تك خوان و كر رد و بدل شده و احیاناً به تغییر مقام (مدلاسیون) پرداخته می شود .

  (قفله) شیوه برگشت از مقامهای متنوع به مقام اصلی (بدنیه اول) با ظرافت و زیبائی فائق و به پایان بردن موشح ، ناگفته نماند آنچه عنوان شد بنای اصولی یك موشح است و ممكن است انواع دیگری نیز یافت شود از جمله اینكه فقط یك بدینه باشد و یك خانه و یك قفله و نیز ممكن است سه بدینه باشد و یك قفله .

*بدنیه یا ملودی محوری یك تواشیح ، نامهای دیگری از قبیل مذهب و تسلیم نیز دارد كه كم و بیش مصطلح می باشند.

تعریف موشح از نظر ابن خلدون

امّا متأخران اندلس پس از آنكه شعر در سرزمین آنها فزونی یافت و مقاصد و فنون آن تهذیب شد و به منتهای آرایش رسید فنی از آن ابداع كردند كه آن را به نام موشح خواندند و آن قطعه شعری است كه به سمطها و غصن ها تقسیم می شود و مجموعة این اسماط و اغصان را بیت گویند و هر موشح حداكثر هفت بیت است و اینكه موشح در اغراض مختلف چون غزل و مدح بكار می رود .

 تعریف موشح از نظر سناء الملك ابوالقاسم هبه الله بن القاضی الرشید بن سناء الملك متوفی 608 ه .ق در مقدمه كتاب مشهورش (دارالطراز فی عمل الموشحات) در مورد وصف تواشیح می گوید : « این هنر معیار فهم و درك و میزان هوش و عصاره عقول است كه بسیار طرب انگیز است و... تا آنجائیكه می گوید فهمیدن موشح تزكیه عقل و تعدیل فهم است و اهمال آن ضایع كردن سلیقه ها و عقب نگاه داشتن ذهن است و اضافه می كند كه این هنر سخنی است منظوم كه بر وزن خاصی سروده می شود .

» نكته : به شاعر و مؤدی تواشیح «وشاح»گفته می شود .

نكات اساسی برای گروه های مدیحه سرایی و هم خوانی قرآنی كریم

اعضای گروه های مدیحه سرائی عربی و همخوانی قرآن كریم به خصوص آنان كه تازه می‌خواهند وارد این رشته شوند باید به این نكات كه بر اساس مسائل علمی و تجربی گردآوردی شده كاملاً توجه نمایند. این نكات به ترتیب به نگارش در آمده است.

رفتار و اخلاق گروه

ـ اعضای گروه باید این نكته را مدنظر قرار دهند كه در جامعه مورد احترام هستند. لذا باید اخلاق اسلامی را در همه حال رعایت نموده و رفتاری منطقی و اسلامی داشته باشند و برای رعایت نظم باید به هنگام اجرای برنامه از لباس یك رنگ استفاده كنند.

ـ یك گروه به همان اندازه كه مورد احترام است مورد توجه و ریزبینی افراد جامعه نیز واقع می‌شود لذا رعایت مسائلی مانند مرتب و تمیز بودن لباس ها و مسواك زدن و طبیعی بودن حالت صورت در زمان اجرا اكیداً توصیه می‌گردد. در تمرین های فردی و جمعی برای طبیعی نمودن حالت صورت از آینه می‌توان استفاده كرد.

ـ اعضای گروه به هنگام اجرای برنامه نباید حركات غیر متعارف داشته باشند و یا سیر خود را بالا و پایین بگیرند. بلكه باید به جمعیت نگاه كنند.

 ـ اعضای گروه برای انسجام هر چه بیشتر باید نظرات همدیگر را تحمل نمایند و در تمرین و اجرا و مسافرت تشریك مساعی داشته باشند. به هر صورت در برنامه‌های جمعی بر سر بعضی از مسائل اختلاف نظر به وجود می‌آید. گذشتن از خطاهای افراد ، انسجام گروه را بیشتر می‌كند. اعضای گروه برای همدلی بیشتر و پیشبرد كارها باید یك نفر را از میان خود به عنوان مسئول انتخاب نمایند . گروه هائی كه مربی دارند شاید مشكلی در این رابطه نداشته باشند. در یك گروه روابط عمومی نقش بسیار مؤثری در بالا بردن كیفیت برنامه‌ها دارد. باید از بینندگان و شنوندگان نظر خواهی كرده و از انتقادات و پیشنهادات آنان استفاده نمود.

توكل

ـ قبل از تمرین و اجرا باید ابتدا توكل به خدا نمود و از ائمه اطهار استعانت جست؛ چنانچه بسیاری از قاریان مشهور كشورمان و همین طور گروههای مدیحه سرایی عربی و همخوانی رمز موفقیت خود را در این موضوع می‌دانند. باید بدانیم توجه به مسائل معنوی در اجرای برنامه‌ها بسیار مؤثرند.

 

صدای افراد گروه

ـ باید صدای تك‌تك افراد گروه شناسائی شود هر كس بداند صدایش در چه ارتفاعی قرار داشته و دارای چه توانایی‌هایی می‌باشد.

ـ با توجه به تقسیم بندی صداهای انسان، تركیب صدای اعضای یك گروه باید چنین باشد: یك گروه هفت نفره باید سه صدای بم و چهار صدای زیر داشته باشد. یك گروه شش نفره به دو صدای بم و چهار صدای زیر نیازمند است. یك گروه پنج نفره به دو صدای بم و سه صدای زیر و یك گروه چهار نفره به دو صدای بم و دو صدای زیر و در صورتی كه یك نفر صدای بم قوی داشته باشد به سه صدای زیر نیاز دارد. البته این انتخاب ها با توجه به توانائی‌های صدای هر فرد باید انجام شود. در مورد گروه های بیش از هفت نفر تعداد نفرات گروه های  باس bass و تنور باید مساوی باشد و اگر تعداد نفرات عدد فرد بود، نفر اضافی را باید از صدای تِنور یا زیر انتخاب نمود. ( لازم به تذكر است در تركیبات فوق صداهای متوسط با توجه به توانائی‌های صدای هر فرد بین یكی از دو گروه باس و تنور قرار گرفته‌اند).

ـ باید در هر گروه دو به دو یا سه به سه صدای افرادی را كه تركیبی یكسان دارند شناسائی كرد. برای شناسائی صداها آسانترین شیوه این است كه از فاصله چند متری بدون دیدن افراد به صدای آنان كه همزمان با هم قطعة یكنواختی را قرائت می‌كنند، گوش دهیم. اگر صدائی با صداهای دیگر فرق داشته یا اصطلاحاً بیرون زد مشخص می‌شود. تركیب هماهنگ یا در اصطلاح موسیقی همرنگ بودن صداها مانع از این می‌شود تا متوجه شویم چه تعدادی در حال خواندن هستند . آیا یك نفر قرائت می‌كند یا تعداد بیشتری در حال خواندن هستند.

ـ باید قبل از تمرین و اجرا از خوردنی های سرد مثل آب یخ و بستنی و خوردنی های بسیار گرم مانند چای داغ اجتناب نمود. به طور كلی قبل از تمرین و اجرا نباید چیزهایی را كه موجب تحریك حنجره می‌شود ( مثل ترشی‌ها، شیرینی‌ها و مواد خوراكی تند و فلفل دار) استفاده كرد.

ـ همیشه قبل از شروع تمرین باید صداها را گرم نمود. منظور از گرم كردن صدا خواندن متنی با پرده‌های م یا ادا كردم حرف (آ) می‌باشد. ابتدا باید از پرده‌های بم شروع نمود و تا چند پرده صدا را پرده پرده از صدای بم به سمت صدای زیر بالا برد. آنگاه دوباره به پردة اولیه بازگشت و اینكار را تا اكتا و پرده‌ای كه در ابتدا گرفته شد ادامه داد.

مراقبت

ـ قبل از اجرا و حتی در مواقع تمرین نباید اجازه داد هوای سرد وارد دهان و حلق شود. كسانی كه با موتورسیكلت تردد می‌كنند باید به این نكته توجه نموده و حتماً سینه و گلو و دهان خود را بپوشانند.

 ـ به منظور ذخیرة انرژی بیشتر قبل از اجرای برنامه حتی المقدور از صحبت كردن باید خودداری شود.

تمرین

ـ باید تمرین در محیطی كاملاً ساكت و آرام انجام شود و اگر صدا بیرون می‌رود از خروج صدا جلوگیری نمود تا مزاحمتی برای دیگران ایجاد نشود. در محیط تمرین باید از رفت و آمد و حضور افراد متفرقه جلوگیری نمود.

ـ تمرین همیشه باید به مدت یكساعت بدون هیچ صحبت متفرقه‌ای انجام شود؛ و اگر توضیحی مربوط به تمرین بود مربی باید آنرا توضیح داده و دیگران گوش دهند. بعد از یكساعت تمرین، ده دقیقه استراحت برای رفع خستگی لازم است. در خلال استراحت سكوت را باید رعایت نمود تا اعضای گویایی و شنوایی استراحت كنند. بعد از استراحت باید تمرین را ادامه داد.

ـ زمان تمرین نباید از 2 ساعت كمتر و از 5/3 ساعت بیشتر گردد.

 

پردة صوتی مناسب

ـ در برنامه‌هایی كه اوج صدا در آن زیاد است باید پیش‌بینی نمود چنانچه پردة اولیه بالاتر یا پایین تر از توانایی صدای اعضای گروه درآمد،  به چه ترتیبی باید با آن برخورد كرد. بهترین كار این است كه اولاً همیشه مدیحه‌سرایی یا همخوانی مورد نظر را در پرده‌های مختلف تمرین نمود؛ ولی چنانچه در هنگام اجرای برنامه، پرده مطلوب نبود، باید در نقطه‌ای كه امكان تعویض پردة صوتی وجود دارد،  بلافاصله از پردة قبلی خارج شده و با پردة مطلوب برنامه را ادامه بدهیم؛ به گونه ای كه خارج محسوب نشود.

ـ گرفتن پردة اولیه در هر اجرا خیلی مهم است. یك دستگاه ضبط صوت كوچك یا دیاپازون مهمترین نقش را می‌تواند در این رابطه داشته باشد. باید پردة اولیه را در ابتدای یك نوار خام ضبط نموده و یك نفر وظیفه داشته باشد تا آن را مرور كند. این شخص لحظاتی قبل از اجرا به نوار گوش كرده و آن را در كلمات یا مصرع اول و یا بیت اول اعلام می‌كند و دیگران بقیة متن یا شعر را ادامه می‌دهند. همین كار را می‌توان با وسیله‌ای به نام دیاپازون كه برای كوك كردن سازها و صداها در موسیقی به كار می‌رود انجام داد. این وسیله چند نوع است. یك نوع آن شبیه ساز دهنی ولی گرد است و یك نوع آن شبیه پرگار است. و انواع دیگری نیز دارد. بعضی از آنها فقط یك نت و بعضی تمام نتها را به صدا در می‌آورند

لحن

ـ یكی از مسائل مهم رعایت لحن عربی است كه حتی در تمرین‌ها باید مراعات شود. منظور از لحن عربی رعایت مخارج و صفات حروف و احكام تجویدی است. البته با توجه به اینكه مدیحه سرایی عربی با قرآن تفاوت دارد، گاهی اوقات مد بیش از اندازه كشیده می‌شود، یا در جایی كه باید ادغام نمود، اظهار صورت می‌گیرد؛ ولی در هر صورت باید توجه داشت مخارج و صفات حروف نباید تغییر كند و چنانچه تغییری بود، باید در احكام انجام شود. البته این تغییرات

تحریر

ـ برای منطبق كردن تحریرها در ذهن باید موارد زیر به ترتیب انجام شود. ابتدا باید مدیحه سرائی عربی یا توحیدیات یا همخوانی قرآن را مربی گروه در نواری ضبط نموده و آن را در اختیار تك‌تك اعضای گروه قرار دهد و اعضای گروه در محیطی كاملاً ساكت و آرام كه فقط صدای نوار شنیده می شود، تا ده مرتبه متوالی از ابتدا تا انتهای آن را فقط استماع نموده و از یازدهمین مرتبه همراه نوار زمزمه‌وار تمرین كنند. به گونه‌ای كه صدای نوار بلندتر از صدای آنها باشد. اعضای گروه باید تا مرتبة بیستم به همین روش ادامه داده و هر مرتبه صدای خود را بلندتر كنند تا صدایشان با نوار هم طراز شود. البته هر گاه فردی از لحن خارج شد باید فوراً آن را اصلاح نماید. پس از این مرحله در تمرین های گروهی، مربی گروه باید ایراد تك‌تك اعضا را برطرف كند و چه بسا تمام این مراحل را نیز تكرار نماید.

ـ برای هماهنگی در تحریرهای گروهی و یكسان كردن آنها اعضای گروه باید به ترتیب طبق مراحل زیر عمل نمایند:

الف ـ تحریرها را با توجه به نوع آن قسمت بندی نمایند.

ب ـ سرعت تحریرها را كند كنند.

ج ـ نرمی تحریرها را به تیزی تبدیل كنند.

د ـ تحریرها را شمارش نمایند.

 ـ با توجه به مراحل ذكر شده ، باید یك قسمت را با سرعت كم و با توجه به تعداد و تیز نمودن نرمی تحریرها، تمرین نموده و بعد از ملكه شدن آن در ذهن افراد، قسمت بعدی را تمرین نمود، آن گاه كلیه قسمت ها را به هم وصل كرده و بعد از چند بار تمرین با سرعت كند به تدریج سرعت آن را زیاد نمود. این كار برای همخوانی قرآن كریم بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی در مدیحه سرایی و توحیدیات نیز به یك قسمت پرتحریر كه نیاز به هماهنگی دارد برخورد می‌كنیم كه باید مراحل فوق الذكر را در آن اجرا نماییم.

 نفس گیری

ـ افراد پر نفس هر گروه باید شناسایی شوند تا در جایی كه احتیاج به نفس زیاد است خصوصاً در همخوانی قرآن كریم بتوانند دیگران را یاری نمایند. برای نفس گیری مناسب در این مواقع باید به نكات زیر توجه نمود:

الف ـ قبلاً جاهایی را كه باید نفس گرفت معین و بین افراد تقسیم نمود.

ب ـ برای این كه صدا افت نكند در زمان نفس گیری فقط یك نفر باید نفس بگیرد.

ج ـ فردی كه نفس گیری نموده باید با صدایی كه از لحاظ ارتفاع با بقیه در یك پرده قرار دارد ولی از لحاظ شدت ضعیفتر است، وارد صدای گروه شود و بعد كم‌كم حجم صدایش را بیشتر كند تا به حد دیگران برسد.

د ـ حالت خواندن و چهرة افراد باید طبیعی باشد تا بینندگان و شنوندگان متوجه نفس گیری نشوند.

 خیلی كم انجام می‌شود مانند مواردی كه مثال زدیم.

برخورد با اعضاء

ـ مربی گروه اگر در هنگام تمرین متوجه شد كه یكی از اعضاء نسبت به سایرین گیرایی ضعیفتری دارد باید لحظاتی او را به حال خود گذاشته و با دیگران تمرین نماید تا در خلال تمرین او نیز آماده شود؛ آن گاه با او نیز تمرین كنند.

 ـ اگر در اجرای یك برنامه، فردی از اعضای گروه اشتباهی كرد نباید به هنگام اجرا به وسیلة ایما و اشاره او را متوجه نمود ، چون موجب حواس پرتی افراد گروه و جلب توجه بینندگان و شنوندگان می‌شود. تذكرات لازم ساعاتی پس از اجرا باید به او داده شود. البته اگر به صورت قراردادی علائمی در این موارد بین اعضای گروه گذاشته شود، بسیار مناسب است.

تكخوان و گروه

ـ در مواردیكه در مدیحه سرایی و توحیدیات تكخوانی نیز وجود دارد، باید تمام افراد گروه ، متن تكخوانی را تمرین نمایند تا در صورت عدم حضور تكخوان، از دیگران استفاده گردیده و برنامه مختل نشود. به علاوه در مواردی كه تكخوان دچار عارضه‌ای می‌شود نباید كار گروه به خاطر او معطل بماند.

ـ مدیحه سرایی یا توحیدیات و یا همخوانی قرآن كریم را باید در مواقع بیكاری به تنهایی تمرین نمود تا كار گروه در تمرینهای جمعی راحت‌تر پیش برود.

 






آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

Pichak go Up